Khi tìm hiểu đại học Trung Quốc, người ta thường chỉ nhìn các đại học tổng hợp lớn. Nhưng hệ thống giáo dục Trung Quốc có một nhánh quan trọng khác: các trường chuyên về một lĩnh vực, được xây dựng từ nhiều thập niên và thường là nơi mạnh nhất trong đúng ngành đó.
Vì sao chúng bị bỏ qua
Bảng xếp hạng tổng thể đo quy mô nghiên cứu, số lĩnh vực, số công bố. Một trường chỉ đào tạo về một lĩnh vực hẹp sẽ có tổng điểm thấp hơn một đại học tổng hợp lớn, dù trong lĩnh vực của mình nó đứng đầu cả nước.
Nghĩa là: thứ hạng tổng thể thấp không có nghĩa là trường kém, nếu bạn học đúng ngành mà trường đó chuyên.
Các nhóm trường chuyên ngành
Sư phạm. Hệ thống các đại học sư phạm có ở cấp quốc gia và cấp tỉnh. Ngoài đào tạo giáo viên, nhiều trường trong nhóm này rất mạnh về ngôn ngữ, văn học, tâm lý và giáo dục học. Đây cũng là nơi có nhiều chương trình dạy tiếng Trung cho người nước ngoài chất lượng tốt, vì đó là chuyên môn của họ.
Ngoại ngữ. Các đại học ngoại ngữ đào tạo chuyên sâu về ngôn ngữ, phiên dịch, quan hệ quốc tế, thương mại quốc tế. Nếu bạn nhắm ngành ngôn ngữ hoặc phiên dịch, đây là nhóm nên xem trước tiên.
Tài chính và kinh tế. Các trường chuyên về tài chính, kinh tế, thương mại. Mạng lưới tuyển dụng trong ngành ngân hàng và tài chính của các trường này rất mạnh, đôi khi mạnh hơn cả các đại học tổng hợp danh tiếng.
Y và dược. Nhiều đại học y có lịch sử lâu đời, một số đã sáp nhập vào đại học tổng hợp nhưng vẫn giữ bản sắc riêng. Đây là nhóm có nhiều chương trình dạy bằng tiếng Anh cho sinh viên quốc tế.
Kỹ thuật chuyên ngành. Giao thông, hàng không, đóng tàu, địa chất, khai khoáng, điện lực, bưu chính viễn thông. Mỗi ngành công nghiệp lớn của Trung Quốc thường có một hoặc vài trường đầu ngành gắn với nó.
Nông nghiệp và lâm nghiệp. Nhóm này đáng chú ý với sinh viên Việt Nam vì điều kiện tự nhiên và cơ cấu nông nghiệp hai nước có nhiều điểm gần nhau.
Chính trị và pháp luật, nghệ thuật, thể thao, truyền thông. Mỗi nhóm đều có các trường đầu ngành riêng.
Vì sao mạng lưới tuyển dụng quan trọng
Đây là điểm ít được nói tới nhưng rất thực tế. Các trường chuyên ngành thường có quan hệ lâu đời với các doanh nghiệp và cơ quan trong ngành đó: thực tập, hội chợ việc làm chuyên ngành, cựu sinh viên ở các vị trí trong ngành.
Với người học để làm nghề, mạng lưới này đôi khi có giá trị hơn vài chục bậc trên bảng xếp hạng tổng thể.
Điều này áp dụng mạnh nhất nếu bạn định làm việc tại Trung Quốc hoặc làm cho doanh nghiệp Trung Quốc ở Việt Nam.
Cách đánh giá một trường chuyên ngành
- Ngành của trường có nằm trong danh sách ngành hạng nhất không. Đây là chỉ báo tốt nhất, vì nó đánh giá theo ngành chứ không theo trường.
- Thứ hạng quốc tế theo lĩnh vực, nếu lĩnh vực đó có trong các bảng xếp hạng.
- Trường có thuộc nhóm trọng điểm không, kể cả khi thứ hạng tổng thể khiêm tốn.
- Lịch sử trường. Trường có truyền thống lâu đời trong ngành thường có mạng lưới cựu sinh viên mạnh hơn.
- Nơi sinh viên tốt nghiệp đi làm. Nhiều trường công bố báo cáo việc làm hằng năm, và đây là dữ liệu đáng giá.
Lưu ý cho sinh viên quốc tế
- Kiểm trường có phép nhận sinh viên quốc tế không. Các trường chuyên ngành nhỏ hơn có thể không có phép, hoặc chỉ có ở một số chương trình.
- Ít chương trình dạy bằng tiếng Anh hơn so với các đại học tổng hợp lớn, trừ nhóm y khoa.
- Cộng đồng sinh viên quốc tế nhỏ hơn. Đây vừa là điểm mạnh cho việc học tiếng, vừa là điểm cần cân nhắc về mặt hỗ trợ.
- Học bổng. Nhiều trường chuyên ngành vẫn nằm trong danh sách trường được chỉ định cho các học bổng chính phủ; kiểm cụ thể.
Khi nào nên chọn đại học tổng hợp thay vì trường chuyên ngành
- Khi bạn chưa chắc chắn về ngành và muốn giữ cửa đổi hướng.
- Khi bạn học ngành liên ngành cần nhiều khoa khác nhau.
- Khi mức nhận diện quốc tế của tên trường quan trọng với kế hoạch của bạn, chẳng hạn định học tiếp ở nước thứ ba.
- Khi bạn muốn cộng đồng sinh viên quốc tế lớn và nhiều dịch vụ hỗ trợ.
Tóm lại
Nếu bạn đã xác định rõ ngành và định làm nghề đó, hãy đưa các trường chuyên ngành vào danh sách cân nhắc thay vì chỉ nhìn các đại học tổng hợp.
Cách kiểm nhanh: tra xem ngành bạn học có nằm trong danh sách ngành hạng nhất ở trường nào, rồi xem trong số đó có trường chuyên ngành không. Kết quả thường làm người ta ngạc nhiên.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trường chuyên ngành có thứ hạng tổng thể thấp?
Vì bảng xếp hạng tổng thể đo quy mô nghiên cứu và số lĩnh vực, nên một trường chỉ đào tạo một lĩnh vực hẹp sẽ có tổng điểm thấp dù đứng đầu cả nước trong ngành đó.
Trung Quốc có những nhóm trường chuyên ngành nào?
Sư phạm, ngoại ngữ, tài chính và kinh tế, y dược, kỹ thuật chuyên ngành như giao thông và hàng không, nông lâm nghiệp, chính trị pháp luật, nghệ thuật, thể thao và truyền thông.
Vì sao mạng lưới tuyển dụng của trường chuyên ngành quan trọng?
Vì các trường này có quan hệ lâu đời với doanh nghiệp và cơ quan trong ngành, cho nhiều cơ hội thực tập và mạng lưới cựu sinh viên trong ngành.
Đánh giá một trường chuyên ngành thế nào?
Xem ngành của trường có nằm trong danh sách ngành hạng nhất không, thứ hạng quốc tế theo lĩnh vực, trường có thuộc nhóm trọng điểm không, và báo cáo việc làm của sinh viên tốt nghiệp.
Khi nào nên chọn đại học tổng hợp hơn?
Khi bạn chưa chắc về ngành, học ngành liên ngành, cần mức nhận diện quốc tế của tên trường, hoặc muốn cộng đồng sinh viên quốc tế lớn và nhiều dịch vụ hỗ trợ.
