Đây là việc có tỷ lệ lợi ích trên công sức cao nhất trong bốn năm học, và cũng là việc ít sinh viên quốc tế làm nhất — chủ yếu vì không ai bảo họ rằng làm được.
Vì sao đáng làm
- Thư giới thiệu có nội dung thật. Thầy hướng dẫn bạn nửa năm viết được thư cụ thể; thầy dạy bạn một môn chỉ viết được câu chung chung.
- Có thứ để viết vào hồ sơ khi xin học bổng, học lên, hoặc xin việc.
- Có thể có tên trong công bố — dù là đồng tác giả thứ tự cuối, đó vẫn là một dòng thật trong hồ sơ học thuật.
- Hiểu mình có hợp với nghiên cứu không trước khi quyết định học lên tiến sĩ. Nhiều người phát hiện quá muộn rằng họ không hợp.
- Tiếng chuyên ngành lên rất nhanh vì bạn dùng nó hằng ngày cho việc thật.
Khi nào bắt đầu
Năm ba là thời điểm hợp lý nhất. Lúc đó bạn đã học xong phần cơ sở, tiếng đã đủ, và còn hơn một năm để làm được gì đó tới nơi.
Năm hai cũng được nếu bạn học nhanh và tiếng tốt, nhưng khi đó bạn thường chỉ phụ việc. Năm tư thì hơi muộn — vừa quen việc đã phải lo tốt nghiệp.
Tìm nhóm nào
- Xem trang của khoa, phần giới thiệu giảng viên và hướng nghiên cứu.
- Đọc vài bài báo gần đây của người bạn định hỏi. Không cần hiểu hết, chỉ cần nắm họ đang làm gì.
- Hỏi anh chị khoá trên xem nhóm nào nhận sinh viên đại học, thầy nào dễ tiếp cận.
- Để ý giảng viên dạy bạn — người đã biết mặt bạn là người dễ hỏi nhất.
Chọn theo hướng nghiên cứu bạn thật sự quan tâm, không chọn theo danh tiếng. Bạn sẽ dành nhiều giờ ở đó, và làm thứ mình không thích thì bỏ giữa chừng — mà bỏ giữa chừng thì tệ hơn không bắt đầu.
Cách viết thư xin vào nhóm
Thư ngắn, cụ thể, và cho thấy bạn đã tìm hiểu. Cấu trúc dùng được:
- Bạn là ai — tên, ngành, năm thứ mấy, lớp nào.
- Bạn đã đọc gì của thầy — nêu tên một bài cụ thể và một câu về điều bạn thấy thú vị. Đây là đoạn quan trọng nhất, vì nó phân biệt bạn với thư gửi hàng loạt.
- Bạn có gì — môn đã học liên quan, kỹ năng cụ thể như lập trình, phân tích dữ liệu, thí nghiệm, ngoại ngữ.
- Bạn xin gì — nói rõ bạn muốn tham gia nhóm và sẵn sàng làm từ việc nhỏ.
- Bạn có bao nhiêu thời gian mỗi tuần. Nói thật, đừng hứa quá.
Viết bằng tiếng Trung nếu nhóm làm việc bằng tiếng Trung. Nhờ bạn bản xứ đọc lại giúp trước khi gửi.
Không trả lời thì hỏi trực tiếp sau giờ học. Giảng viên nhận rất nhiều thư; gặp mặt hiệu quả hơn nhiều.
Vào nhóm rồi thì làm gì
Sinh viên đại học thường bắt đầu bằng việc phụ: đọc tài liệu, xử lý dữ liệu, chuẩn bị mẫu, chạy thí nghiệm theo quy trình có sẵn, dịch tài liệu.
Đây là chuyện bình thường, không phải bị coi thường. Cách để đi từ việc phụ lên việc chính:
- Làm việc được giao cho tới nơi và đúng hạn. Độ tin cậy là thứ được đánh giá cao nhất trong nhóm nghiên cứu.
- Đi họp nhóm đều và chuẩn bị trước.
- Ghi lại mọi thứ bạn làm — sổ thí nghiệm hoặc nhật ký công việc. Thói quen này còn theo bạn về sau.
- Hỏi khi không hiểu, nhưng hỏi sau khi đã tự tìm.
- Đề xuất một ý nhỏ khi đã nắm việc. Đây là bước chuyển từ người làm thuê sang người làm nghiên cứu.
Ba điều nên tránh
- Nhận việc rồi biến mất. Đây là cách nhanh nhất để không bao giờ được nhận lại, và giới nghiên cứu trong một khoa thì ai cũng biết nhau.
- Hứa nhiều giờ hơn mình có. Thà nói ba buổi một tuần và làm đủ, còn hơn hứa mỗi ngày rồi vắng.
- Coi việc phụ là không đáng làm. Người làm việc nhỏ cẩn thận là người được giao việc lớn.
Nếu bị từ chối
Bình thường. Nhóm có thể đã đủ người, hoặc đang không có kinh phí, hoặc hướng của họ không hợp bạn.
Hỏi thầy xem có thể giới thiệu nhóm khác không — câu hỏi này thường được trả lời tử tế, và nhiều người vào được nhóm thứ hai nhờ chính lời giới thiệu đó.
Hỏi ba bốn nhóm là chuyện bình thường. Không ai trách bạn vì chủ động.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên đại học có tham gia nghiên cứu được không?
Được. Nhiều thầy cô sẵn sàng nhận nếu bạn chủ động hỏi. Năm ba là thời điểm hợp lý nhất vì đã học xong phần cơ sở, tiếng đã đủ, và còn hơn một năm để làm được gì đó tới nơi.
Viết thư xin vào nhóm nghiên cứu thế nào?
Ngắn và cụ thể: bạn là ai, đã đọc bài nào của thầy và thấy gì thú vị, bạn có kỹ năng gì, xin gì, và có bao nhiêu thời gian mỗi tuần. Đoạn về bài đã đọc là đoạn quan trọng nhất.
Vào nhóm rồi thì làm những việc gì?
Thường bắt đầu bằng việc phụ như đọc tài liệu, xử lý dữ liệu, chuẩn bị mẫu, chạy thí nghiệm theo quy trình. Làm tới nơi và đúng hạn là cách đi từ việc phụ lên việc chính.
Tham gia nghiên cứu có lợi gì cho hồ sơ?
Thư giới thiệu có nội dung thật thay vì câu chung chung, có việc để viết vào hồ sơ, có thể có tên trong công bố, và biết mình có hợp với nghiên cứu không trước khi quyết định học lên tiến sĩ.
Bị từ chối thì sao?
Bình thường — nhóm có thể đã đủ người hoặc hướng không hợp. Hỏi thầy xem có giới thiệu nhóm khác không; nhiều người vào được nhóm thứ hai nhờ chính lời giới thiệu đó.
