Khi tìm hiểu đại học Trung Quốc, bạn sẽ gặp ngay ba nhãn: 211, 985 và Song Nhất Lưu. Chúng không phải bảng xếp hạng do báo chí lập, mà là các chương trình đầu tư trọng điểm của nhà nước, và vì vậy chúng phản ánh mức độ ưu tiên nguồn lực khá sát.
Chương trình 211
Khởi động từ thập niên 1990, nhằm nâng cấp một nhóm khoảng trên một trăm trường đại học trọng điểm cho thế kỷ mới. Đây là nhóm rộng, gồm các trường đầu ngành của từng lĩnh vực và các trường trọng điểm của từng tỉnh.
Nói nôm na: nhóm 211 là nhóm trường tốt của Trung Quốc, và con số hơn một trăm trường nghe nhiều nhưng so với tổng số hàng nghìn cơ sở đại học thì đây là nhóm nhỏ.
Chương trình 985
Khởi động cuối thập niên 1990, hẹp hơn nhiều: khoảng ba mươi chín trường, nhằm xây dựng một nhóm đại học đẳng cấp thế giới.
Quan hệ giữa hai nhóm: mọi trường 985 đều thuộc 211, nhưng ngược lại thì không. Nhóm 985 là tập con tinh hoa nhất.
Trong nhóm 985 lại có một nhóm nhỏ hơn nữa được coi là hàng đầu, thường gồm các đại học tổng hợp lớn nhất ở Bắc Kinh và Thượng Hải cùng vài trường khác.
Song Nhất Lưu
Năm 2017, Trung Quốc gộp hai chương trình trên thành một sáng kiến mới, thường gọi là Song Nhất Lưu, nghĩa là hai hạng nhất. Hai vế gồm:
- Đại học hạng nhất: danh sách các trường được đầu tư để trở thành đại học đẳng cấp thế giới.
- Ngành học hạng nhất: danh sách các ngành cụ thể tại các trường được công nhận là ngành đẳng cấp thế giới.
Vế thứ hai là điểm mới quan trọng nhất, và cũng là vế hữu ích nhất với người chọn trường.
Lý do: một trường không nằm trong danh sách đại học hạng nhất vẫn có thể có một vài ngành nằm trong danh sách ngành hạng nhất. Với người học một ngành cụ thể, danh sách ngành nói nhiều hơn danh sách trường.
Danh sách này được rà soát định kỳ, nghĩa là trường và ngành có thể được thêm vào hoặc bị đưa ra. Đây là thay đổi có chủ ý so với cơ chế cũ vốn gần như cố định.
Vì sao nhãn cũ vẫn được dùng
Dù về mặt chính thức hai chương trình cũ đã được gộp lại, trong đời sống xã hội Trung Quốc các nhãn 985 và 211 vẫn được dùng rất phổ biến: trong tuyển dụng, trong trò chuyện, trong quảng cáo tuyển sinh.
Lý do đơn giản là chúng đã ăn sâu và mọi người hiểu ngay. Một tin tuyển dụng ghi ưu tiên ứng viên tốt nghiệp trường 985 là điều vẫn thấy.
Vì vậy khi đọc thông tin về một trường, bạn sẽ thấy cả ba nhãn cùng xuất hiện, và điều đó không mâu thuẫn.
Ý nghĩa thực tế với sinh viên quốc tế
- Nguồn lực. Trường trong các chương trình này có kinh phí nghiên cứu, thiết bị, thư viện và đội ngũ mạnh hơn rõ rệt.
- Mức độ nhận diện. Bằng từ trường nhóm đầu được nhận diện tốt hơn cả ở Trung Quốc lẫn quốc tế.
- Học bổng. Nhiều học bổng chính phủ gắn với danh sách các trường được chỉ định, và các trường này thường nằm trong nhóm trên.
- Cạnh tranh. Hồ sơ vào các trường nhóm đầu cạnh tranh hơn, kể cả ở luồng sinh viên quốc tế.
Nhưng đừng dừng ở nhãn
Ba lưu ý:
- Nhãn nói về cả trường, không nói về ngành của bạn. Một trường 985 vẫn có những ngành trung bình, và một trường ngoài nhóm vẫn có ngành rất mạnh. Hãy tra danh sách ngành hạng nhất cho ngành mình học.
- Nhãn không nói về chương trình dành cho sinh viên quốc tế. Một trường mạnh vẫn có thể có chương trình tiếng Anh mới mở và chưa ổn định. Kiểm riêng phần này.
- Nhãn không nói về việc bạn học được gì. Với ngành ứng dụng, mạng lưới doanh nghiệp quanh trường và cơ hội thực tập đôi khi quan trọng hơn thứ hạng chung.
Cách tra
- Danh sách các trường và ngành trong chương trình Song Nhất Lưu được Bộ Giáo dục công bố công khai và cập nhật theo đợt.
- Trang chính thức của trường thường ghi rõ trường thuộc nhóm nào và những ngành nào của trường nằm trong danh sách ngành hạng nhất.
- Đối chiếu với bảng xếp hạng quốc tế theo ngành để có góc nhìn thứ hai.
Tóm lại
211 là nhóm trường trọng điểm rộng, 985 là nhóm tinh hoa hẹp hơn, Song Nhất Lưu là chương trình hiện hành gộp cả hai và bổ sung danh sách ngành.
Với người chọn trường, thứ tự đọc nên là: ngành mình học có nằm trong danh sách ngành hạng nhất không, rồi mới tới trường thuộc nhóm nào.
Câu hỏi thường gặp
985 và 211 khác nhau thế nào?
211 là nhóm rộng gồm hơn một trăm trường trọng điểm. 985 hẹp hơn nhiều, khoảng ba mươi chín trường nhắm tới đẳng cấp thế giới. Mọi trường 985 đều thuộc 211 nhưng ngược lại thì không.
Song Nhất Lưu là gì?
Là sáng kiến từ năm 2017 gộp hai chương trình cũ, gồm hai vế: danh sách đại học hạng nhất và danh sách các ngành cụ thể tại các trường được công nhận là ngành hạng nhất.
Vì sao vẫn thấy người ta nói 985 và 211?
Vì hai nhãn này đã ăn sâu trong xã hội Trung Quốc và được dùng phổ biến trong tuyển dụng và trò chuyện, dù về mặt chính thức đã được gộp vào chương trình mới.
Nên xem danh sách trường hay danh sách ngành?
Danh sách ngành nói nhiều hơn với người học một ngành cụ thể, vì một trường ngoài nhóm đầu vẫn có thể có ngành nằm trong danh sách ngành hạng nhất.
Trường thuộc nhóm đầu thì chương trình quốc tế cũng tốt à?
Không nhất thiết. Nhãn nói về cả trường, còn chương trình dành cho sinh viên quốc tế cần kiểm riêng vì có thể mới mở và chưa ổn định.
