Trong hồ sơ xin học bổng Trung Quốc, kế hoạch học tập là thành phần duy nhất bạn còn kiểm soát hoàn toàn. Bảng điểm đã cố định, chứng chỉ ngôn ngữ đã có, thư giới thiệu do người khác viết.
Và đây cũng là chỗ phần lớn hồ sơ từ Việt Nam viết na ná nhau, nên viết khác đi là lợi thế rõ.
Độ dài theo bậc học
- Bậc cử nhân: thường khoảng tám trăm tới một nghìn từ, hoặc theo yêu cầu cụ thể của trường.
- Bậc thạc sĩ: khoảng một nghìn tới một nghìn năm trăm từ.
- Bậc tiến sĩ: đây là đề cương nghiên cứu thật, thường từ một nghìn năm trăm từ trở lên, có nơi yêu cầu tới ba nghìn.
Luôn đọc yêu cầu cụ thể của trường và của diện học bổng. Vượt quá giới hạn là dấu hiệu không đọc kỹ hướng dẫn.
Cấu trúc năm phần
1. Mở đầu ngắn: bạn là ai và muốn học gì. Hai tới ba câu. Không mở bằng câu chung chung về tầm quan trọng của giáo dục.
2. Nền tảng đã có. Học vấn, kinh nghiệm làm việc, nghiên cứu hoặc dự án liên quan tới hướng bạn muốn theo. Kể bằng kết quả cụ thể, không kể bằng nhiệm vụ.
3. Vì sao chọn Trung Quốc, vì sao trường này, vì sao ngành này. Đây là phần quan trọng nhất và cũng là phần bị viết chung chung nhất.
4. Kế hoạch trong thời gian học. Bạn định học những mảng nào, tham gia nghiên cứu gì, dự kiến tiến độ theo năm. Với bậc tiến sĩ thì đây là phần đề cương nghiên cứu.
5. Sau khi tốt nghiệp. Bạn định làm gì, và tấm bằng này phục vụ điều đó thế nào. Nên cụ thể và thực tế.
Phần ba: cách viết cho khác
Đây là phần phân biệt hồ sơ, nên đáng đầu tư nhất.
Tránh: Trung Quốc có nền giáo dục phát triển, trường quý vị có bề dày truyền thống, tôi rất ngưỡng mộ văn hoá Trung Hoa. Những câu này đúng nhưng áp được cho mọi trường và mọi người nộp.
Nên: nêu những thứ chỉ trường đó có:
- Tên phòng thí nghiệm hoặc trung tâm nghiên cứu cụ thể và hướng nghiên cứu của nó.
- Tên giáo sư và một câu cụ thể về công trình của họ. Đây là dấu hiệu mạnh nhất cho thấy bạn đã tìm hiểu thật.
- Tên môn học trong chương trình mà bạn quan tâm và lý do.
- Đặc điểm của vùng liên quan tới ngành bạn học, chẳng hạn học nông nghiệp ở vùng có điều kiện tương tự Việt Nam, học logistics ở thành phố cảng.
- Quan hệ giữa hai nước trong lĩnh vực của bạn, nếu có liên quan thật.
Cách tìm những chi tiết này: đọc trang của khoa, đọc trang cá nhân của giáo sư, đọc danh mục môn học. Khoảng một giờ cho mỗi trường.
Với bậc tiến sĩ: đề cương nghiên cứu
Đây là một tài liệu học thuật thật, và nó được giáo sư đọc chứ không chỉ cán bộ hành chính.
Cấu trúc thường gặp:
- Vấn đề nghiên cứu và vì sao nó quan trọng.
- Tổng quan ngắn về những gì đã được nghiên cứu và khoảng trống còn lại.
- Câu hỏi nghiên cứu cụ thể.
- Phương pháp dự kiến.
- Kết quả mong đợi và đóng góp.
- Kế hoạch theo năm.
- Tài liệu tham khảo.
Lời khuyên quan trọng: đề cương nên nằm trong hướng nghiên cứu của giáo sư bạn muốn theo. Một đề cương xuất sắc nhưng không ai trong khoa làm về hướng đó thì không có người nhận.
Liên hệ giáo sư trước
Với bậc thạc sĩ nghiên cứu và bậc tiến sĩ, việc này tạo khác biệt lớn ở nhiều diện học bổng.
Một thư đồng ý tiếp nhận từ giáo sư, dù chỉ là email ngắn, làm hồ sơ mạnh hơn hẳn. Ở một số diện, đây gần như là điều kiện thực tế.
Cách viết thư liên hệ: ngắn, nêu rõ bạn là ai, một nhận xét cụ thể về công trình của họ, bạn đã làm gì liên quan, và câu hỏi rõ ràng là họ có nhận nghiên cứu sinh cho năm tới không. Đính kèm lý lịch và bản tóm tắt đề cương.
Năm lỗi làm hồ sơ yếu
- Dùng một bản cho nhiều trường mà quên đổi tên trường. Lỗi này xảy ra hằng năm và nó kết thúc hồ sơ ngay.
- Viết về cảm xúc thay vì về chuyên môn. Ngưỡng mộ, đam mê, mơ ước là những từ không kiểm chứng được.
- Kế hoạch sau tốt nghiệp quá to hoặc quá mơ hồ. Nên là một mục tiêu cụ thể và khả thi.
- Không nhất quán với phần còn lại của hồ sơ. Kế hoạch nói về một hướng, bảng điểm và kinh nghiệm nói về hướng khác, mà không giải thích.
- Tiếng Trung hoặc tiếng Anh có lỗi. Nhờ người rà lại; với bản tiếng Trung thì nhờ người bản ngữ nếu có thể.
Quy trình viết
- Viết bản gốc gồm phần một, hai, bốn và năm. Đây là phần dùng lại được cho mọi trường.
- Với mỗi trường, viết riêng phần ba, sau khi đã dành một giờ tìm hiểu trường đó.
- Nhờ một người trong ngành đọc, và một người ngoài ngành đọc.
- Rà lỗi ngôn ngữ.
- Kiểm lại tên trường, tên khoa, tên giáo sư trước khi gửi.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch học tập nên dài bao nhiêu?
Khoảng tám trăm tới một nghìn từ cho bậc cử nhân, một nghìn tới một nghìn năm trăm từ cho thạc sĩ, và từ một nghìn năm trăm từ trở lên cho bậc tiến sĩ.
Phần nào quan trọng nhất?
Phần giải thích vì sao chọn trường này và ngành này, vì đó là phần phân biệt hồ sơ của bạn với những hồ sơ khác.
Viết phần lý do chọn trường thế nào cho khác?
Nêu những thứ chỉ trường đó có: tên phòng thí nghiệm, tên giáo sư kèm một câu cụ thể về công trình của họ, tên môn học trong chương trình, hoặc đặc điểm của vùng liên quan tới ngành.
Có nên liên hệ giáo sư trước không?
Với bậc thạc sĩ nghiên cứu và tiến sĩ thì rất nên. Một thư đồng ý tiếp nhận làm hồ sơ mạnh hơn hẳn, và ở một số diện học bổng đây gần như là điều kiện thực tế.
Đề cương nghiên cứu bậc tiến sĩ cần gì?
Vấn đề nghiên cứu, tổng quan ngắn và khoảng trống, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp, kết quả mong đợi, kế hoạch theo năm và tài liệu tham khảo. Nên nằm trong hướng của giáo sư bạn muốn theo.
