Học phí là con số bạn không đổi được sau khi chọn trường. Chi phí sinh hoạt thì ngược lại — nó phụ thuộc vào nơi bạn học và cách bạn sống, và đó là biến số bạn kiểm soát được nhiều nhất.
Ba nhóm thành phố
Nhóm một: các đô thị lớn nhất. Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến, Quảng Châu. Nhiều trường tốt nhất nằm ở đây, nhưng mọi thứ đắt hơn: thuê nhà ngoài, ăn ngoài, đi lại, dịch vụ.
Nhóm hai: các thành phố lớn hạng tiếp theo. Nam Kinh, Vũ Hán, Thành Đô, Tây An, Hàng Châu, Thiên Tân và nhiều nơi khác. Đây là nhóm nhiều du học sinh Việt Nam chọn nhất: trường mạnh, thành phố đủ tiện nghi, mức sống dễ chịu hơn nhóm một rõ rệt.
Nhóm ba: thành phố tỉnh và thành phố nhỏ hơn. Chi phí thấp nhất. Bù lại ít người nói tiếng Anh, ít cộng đồng người Việt, và ít cơ hội thực tập ở doanh nghiệp lớn.
Khoảng cách giữa nhóm một và nhóm ba cho cùng một mức sống có thể tới gấp đôi.
Các khoản chi hằng tháng
Chỗ ở. Khoản lớn nhất và biến thiên nhất.
- Ký túc xá trong trường — rẻ nhất, thường tính theo kỳ hoặc theo năm. Phòng đôi rẻ hơn phòng đơn đáng kể.
- Thuê ngoài — đắt hơn nhiều, nhất là ở nhóm một, và kèm tiền cọc, phí môi giới, điện nước.
Ăn uống. Căng tin trường là lựa chọn rẻ nhất ở mọi nơi, chênh lệch rất lớn so với ăn ngoài. Nấu ăn ở ký túc xá thì tuỳ nơi có cho phép hay không.
Đi lại. Tàu điện ngầm và xe buýt rẻ và phủ rộng ở các thành phố lớn. Thẻ tháng cho sinh viên có ở nhiều nơi. Xe đạp chia sẻ là lựa chọn phổ biến và rẻ.
Điện thoại và mạng. Gói cước dữ liệu ở Trung Quốc thuộc nhóm rẻ.
Chi tiêu cá nhân. Quần áo, giải trí, cà phê, đồ dùng. Đây là khoản co giãn nhất và cũng là khoản mà hai người ở cùng thành phố có thể chênh nhau nhiều lần.
Ba khoản hay bị bỏ sót
- Mùa đông ở miền Bắc. Nếu bạn học ở Bắc Kinh, Cáp Nhĩ Tân, Tây An hay các thành phố phía Bắc, bạn cần áo khoác dày, giày, đồ giữ nhiệt. Người đến từ miền Nam Việt Nam thường không có gì trong số đó. Đây là một khoản chi một lần nhưng không nhỏ trong tháng đầu mùa lạnh.
- Vé máy bay về Tết và hè. Hai chuyến một năm, mua vào đúng mùa cao điểm. Nếu không tính vào ngân sách năm thì nó luôn đến như một cú bất ngờ.
- Đồ dùng ban đầu. Chăn, gối, đệm, ấm siêu tốc, quạt hoặc sưởi, đồ dùng học tập. Tuần đầu ở Trung Quốc thường là tuần tiêu nhiều nhất trong cả năm.
Cách tiết kiệm mà không khổ
- Ở ký túc xá ít nhất năm đầu. Vừa rẻ, vừa an toàn, vừa gần lớp, và đỡ hẳn khâu thủ tục đăng ký tạm trú.
- Ăn căng tin cho bữa chính. Đây là khoản tiết kiệm lớn nhất và dễ nhất.
- Dùng phương tiện công cộng và xe đạp thay vì gọi xe.
- Mua đồ mùa đông tại chỗ thay vì mang từ Việt Nam sang — vừa rẻ hơn vừa hợp khí hậu hơn.
- Mua đồ dùng thanh lý từ sinh viên khoá trên sắp tốt nghiệp, nhất là vào tháng sáu bảy.
Cách lập ngân sách
Làm theo thứ tự này:
- Hỏi trường mức phí ký túc xá và bảo hiểm cụ thể — hai con số chắc chắn.
- Hỏi sinh viên khoá trên ở chính trường đó về mức chi ăn uống và đi lại. Đây là nguồn chính xác nhất, hơn mọi bảng thống kê chung.
- Cộng một khoản cho chi tiêu cá nhân theo mức sống bạn muốn.
- Nhân theo mười hai tháng, cộng hai vé máy bay.
- Thêm dự phòng cho năm đầu.
Ngân sách lập theo cách này sát thực tế hơn nhiều so với con số nghe được trong các nhóm chung, vì nó gắn với đúng trường và đúng thành phố của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí sinh hoạt ở Trung Quốc chênh lệch bao nhiêu theo thành phố?
Khoảng cách giữa nhóm đô thị lớn nhất và nhóm thành phố tỉnh cho cùng một mức sống có thể tới gấp đôi. Đây là biến số bạn kiểm soát được nhiều nhất khi chọn trường.
Khoản chi nào lớn nhất hằng tháng?
Chỗ ở. Ký túc xá trong trường rẻ nhất, thuê ngoài đắt hơn nhiều và còn kèm tiền cọc, phí môi giới, điện nước.
Có khoản nào hay bị bỏ sót khi dự trù không?
Ba khoản: đồ mùa đông nếu học ở miền Bắc, vé máy bay về Tết và hè, và đồ dùng ban đầu trong tuần đầu tiên.
Cách tiết kiệm hiệu quả nhất là gì?
Ở ký túc xá ít nhất năm đầu và ăn căng tin cho bữa chính. Hai việc này tiết kiệm nhiều nhất mà không làm giảm chất lượng sống.
Hỏi ai để biết mức chi thật của một trường?
Sinh viên khoá trên ở chính trường đó. Nguồn này chính xác hơn mọi bảng thống kê chung vì nó gắn với đúng trường và đúng thành phố.
