Khi tốt nghiệp, mọi người trong lớp bạn đều có một tấm bằng giống nhau. Thứ phân biệt bạn với họ nằm ở những cái không in trong bảng điểm.
Bốn năm là quãng thời gian dài. Bài này về cách không để nó trôi qua.
Tiếng thật sự dùng được
Nhiều du học sinh ra trường với chứng chỉ HSK cao mà nói chuyện vẫn ngượng. Lý do gần như luôn giống nhau: họ sống trong bong bóng người Việt.
Việc phải làm, càng sớm càng tốt:
- Có ít nhất vài người bạn bản xứ thân thật. Không phải bạn xã giao trong lớp mà là người bạn nhắn tin thường xuyên.
- Tham gia một câu lạc bộ của sinh viên bản xứ, không phải nhóm sinh viên quốc tế.
- Ở ghép với người bản xứ nếu ký túc xá cho phép ghép. Đây là cách học tiếng nhanh nhất mà không tốn giờ nào.
- Đọc và xem nội dung tiếng Trung hằng ngày về đúng thứ bạn thích, không phải giáo trình.
Tiếng là tài sản lớn nhất bạn mang về, và nó chỉ lên nhanh khi bạn dùng nó vì việc khác chứ không phải vì học nó.
Mạng lưới quan hệ
Sau mười năm, cái còn lại từ thời sinh viên thường là con người chứ không phải kiến thức.
- Giữ liên lạc với giảng viên. Thầy cô hướng dẫn là người viết thư giới thiệu cho bạn khi học lên hoặc xin việc. Muốn có thư tốt thì phải có quan hệ thật, mà quan hệ thật cần thời gian — không phải nhắn tin xin thư vào tuần cuối.
- Giữ liên lạc với bạn cùng khoá. Họ sẽ làm ở khắp nơi, và mười năm sau đó là mạng lưới nghề nghiệp của bạn.
- Kết nối với cựu sinh viên Việt Nam của chính trường bạn. Họ đã đi đúng con đường bạn đang đi và biết chính xác bạn đang vướng gì.
- Tham gia hội sinh viên Việt Nam tại địa phương — vừa là chỗ dựa vừa là nơi gặp người.
Làm thật, không chỉ học
Hồ sơ của người mới ra trường giống nhau đến mức nhà tuyển dụng không phân biệt nổi, trừ khi có phần đã làm gì.
- Nghiên cứu cùng giảng viên. Nhiều thầy cô sẵn sàng nhận sinh viên vào nhóm nếu bạn chủ động hỏi. Đây là con đường tốt nhất nếu bạn định học lên.
- Thi các cuộc thi học thuật, cuộc thi khởi nghiệp, cuộc thi tiếng. Trung Quốc có rất nhiều, và sinh viên quốc tế thường ít cạnh tranh hơn ở một số hạng mục.
- Thực tập — theo đúng quy định về thủ tục, làm qua kênh của trường.
- Làm một thứ của riêng mình: một kênh nội dung, một dự án nhỏ, một bản dịch, một nghiên cứu độc lập. Thứ này chứng minh bạn tự khởi động được, mà điểm số thì không chứng minh được điều đó.
Hiểu nơi mình sống
Bốn năm ở một nước mà chỉ biết đường từ ký túc xá tới giảng đường là lãng phí nặng.
- Đi khỏi thành phố mình học. Tàu cao tốc rẻ và nhanh. Mỗi kỳ nghỉ đi một nơi.
- Tìm hiểu ngành nghề và thị trường của nước sở tại trong lĩnh vực bạn học. Đây là hiểu biết mà người học trong nước không có.
- Đọc tin tức bằng tiếng Trung. Hiểu cách một xã hội tự nói về mình là thứ không sách nào dạy.
- Học một thứ thuộc về nơi đó — thư pháp, trà, võ, nấu ăn, một nhạc cụ. Nghe nhỏ nhưng đây là cách hiểu văn hoá từ bên trong.
Ghi lại
Bốn năm sau bạn sẽ quên phần lớn chi tiết. Ghi lại thì:
- Viết hồ sơ xin việc hoặc xin học bổng dễ hơn nhiều, vì bạn có dữ liệu thật.
- Có thứ để nhìn lại vào những lúc nản.
Không cần cầu kỳ: một tệp ghi chú, mỗi tháng vài dòng về việc đã làm, người đã gặp, thứ đã học.
Cân bằng
Không ai làm được hết mọi thứ trong danh sách này, và cố làm hết là cách nhanh nhất để kiệt sức.
Cách hợp lý: mỗi năm chọn một hướng để đầu tư sâu. Năm nhất lo thích nghi và tiếng. Năm hai lo hoạt động và quan hệ. Năm ba lo chuyên môn và thực tập. Năm tư lo hồ sơ cho bước tiếp theo.
Làm một việc tới nơi mỗi năm thì sau bốn năm bạn có bốn thứ thật. Làm mười việc hời hợt thì không có gì.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều du học sinh có HSK cao mà nói vẫn ngượng?
Vì sống trong bong bóng người Việt. Tiếng chỉ lên nhanh khi bạn dùng nó vì việc khác — kết bạn thật với người bản xứ, vào câu lạc bộ của sinh viên bản xứ, ở ghép với người bản xứ.
Khi nào nên xây quan hệ với giảng viên?
Từ sớm và liên tục, không phải nhắn tin xin thư giới thiệu vào tuần cuối. Thư giới thiệu tốt chỉ đến từ quan hệ thật, mà quan hệ thật cần thời gian.
Làm gì để hồ sơ khác với người khác khi ra trường?
Phần đã làm gì: nghiên cứu cùng giảng viên, thi các cuộc thi học thuật và khởi nghiệp, thực tập đúng quy định, và làm một thứ của riêng mình để chứng minh mình tự khởi động được.
Nên đi đâu trong kỳ nghỉ?
Đi khỏi thành phố mình học — tàu cao tốc rẻ và nhanh, mỗi kỳ nghỉ đi một nơi. Bốn năm mà chỉ biết đường từ ký túc xá tới giảng đường là lãng phí nặng.
Làm sao để không kiệt sức khi muốn làm nhiều thứ?
Mỗi năm chọn một hướng đầu tư sâu: năm nhất thích nghi và tiếng, năm hai hoạt động và quan hệ, năm ba chuyên môn và thực tập, năm tư hồ sơ cho bước tiếp theo.
