Học tiếng ở Việt Nam hay học dự bị ở Trung Quốc

Với người chưa có tiếng Trung nhưng muốn học chương trình bằng tiếng Trung, có hai đường: học ở Việt Nam cho tới khi đủ HSK rồi nộp, hoặc sang Trung Quốc học một năm dự bị tiếng rồi vào thẳng chương trình chính.

Cả hai đều dẫn tới cùng một đích, nhưng khác nhau đáng kể về chi phí, tốc độ và về những gì bạn có được ngoài chứng chỉ.

Đường 1: học ở Việt Nam

Được:

• Chi phí thấp hơn nhiều. Học phí trung tâm hoặc học ở khoa tiếng Trung của một trường đại học trong nước rẻ hơn hẳn so với một năm ở Trung Quốc.
• Ở nhà, không phải xa gia đình sớm.
• Học được song song với việc khác, chẳng hạn vừa học đại học trong nước vừa học tiếng.
• Giáo viên người Việt giải thích ngữ pháp bằng tiếng Việt, hữu ích ở giai đoạn đầu.
• Có thời gian chuẩn bị hồ sơ và tài chính.

Mất:

• Chậm hơn nhiều. Không có môi trường nên tiến độ phụ thuộc hoàn toàn vào kỷ luật tự thân.
• Kỹ năng nghe và nói yếu. Đây là điểm yếu điển hình của người học tiếng ở nước mình, và nó lộ ra ngay khi sang.
• Dễ học theo kiểu luyện thi, đạt HSK nhưng không dùng được.

Đường 2: học dự bị ở Trung Quốc

Được:

• Nhanh hơn rất nhiều. Một năm trong môi trường bằng vài năm học ở nhà, nhất là ở phần nghe và nói.
• Có học bổng. Nhiều diện học bổng có chương trình dành riêng cho khoá học tiếng, và các diện này thường ít cạnh tranh hơn so với diện vào thẳng chương trình chính.
• Quen môi trường trước. Bạn có một năm để hiểu cách trường vận hành, làm quen giấy tờ, kết bạn, trước khi bước vào chương trình học thuật nặng.
• Nhiều chương trình nối thẳng vào chương trình chính của cùng trường, nên bạn không phải nộp lại từ đầu.
• Quan hệ với trường. Thầy cô biết bạn, và điều này có ích khi xin học bổng nội bộ.

Mất:

• Chi phí một năm ở Trung Quốc, nếu không có học bổng.
• Xa nhà sớm hơn một năm.
• Nếu không kỷ luật, một năm dự bị có thể trôi qua mà tiếng vẫn không tới ngưỡng, vì nhiều sinh viên quốc tế chỉ chơi với nhau bằng tiếng Anh.

Bảng so sánh

Lộ trình lai, được dùng nhiều nhất

Trên thực tế, đường hiệu quả nhất với phần lớn người là kết hợp:

• Giai đoạn 1, ở Việt Nam, sáu tháng tới một năm. Học nền tảng: phiên âm, thanh điệu, bộ thủ, ngữ pháp cơ bản, khoảng một nghìn từ. Mục tiêu HSK 2 hoặc 3.
• Giai đoạn 2, dự bị ở Trung Quốc, một năm. Vào môi trường với nền đã có, nên tiến rất nhanh. Mục tiêu HSK 4 hoặc 5.
• Giai đoạn 3: vào chương trình chính.

Lý do cách này hiệu quả: giai đoạn đầu tốn ít tiền và làm được ở nhà, còn giai đoạn hai tận dụng môi trường cho đúng phần mà môi trường giúp được nhiều nhất là nghe và nói.

Ngoài ra, sang với nền tảng sẵn có nghĩa là bạn không mất vài tháng đầu chỉ để làm quen phiên âm.

Ba điều kiện quyết định

• Ngân sách. Nếu không có học bổng cho năm dự bị và gia đình phải cân nhắc, học ở Việt Nam lâu hơn là lựa chọn hợp lý.
• Tuổi và hoàn cảnh. Người vừa xong phổ thông có thể đi sớm; người đang đi làm cần tính khác.
• Kỷ luật tự thân. Học ở Việt Nam đòi hỏi điều này nhiều hơn hẳn. Nếu bạn biết mình cần môi trường mới học được, hãy sang sớm.

Chọn chương trình dự bị thế nào

Nếu chọn đường sang học dự bị, kiểm những điều sau:

• Chương trình có nối thẳng vào chương trình chính không, và điều kiện chuyển tiếp là gì.
• Lớp có bao nhiêu người, và tỷ lệ người nói cùng tiếng mẹ đẻ với bạn. Lớp toàn người Việt thì hiệu quả giảm nhiều.
• Có mấy tiết mỗi tuần, và có hoạt động ngoài giờ không.
• Trường có nằm ở vùng nói tiếng phổ thông chuẩn không.
• Có học bổng cho diện này không.

Lời khuyên cuối

Dù chọn đường nào, điều quyết định là bạn có dùng tiếng Trung hằng ngày hay không. Người sang Trung Quốc mà chỉ chơi với nhóm người Việt tiến chậm hơn người ở Việt Nam mà mỗi ngày nói chuyện với một người bản ngữ qua mạng.

Môi trường tạo cơ hội, nhưng chỉ cơ hội thôi thì không đủ.

Câu hỏi thường gặp